การเลิกจ้างเป็นเรื่องที่ไม่มีใครอยากทำ แต่ถ้าต้องทำ HR ต้องรู้ว่าจะต้องจ่ายอะไรบ้าง เพราะค่าชดเชยเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ยังมีสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ค่าจ้างค้างจ่าย และค่าจ้างวันหยุดพักผ่อนที่ยังไม่ได้ใช้ ความผิดพลาดในขั้นนี้มักจบที่คดีแรงงาน บทความนี้สรุปทุกรายการที่ต้องจ่าย พร้อมตัวอย่างคำนวณ
ค่าชดเชยตามอายุงาน
ลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้างโดยไม่ได้กระทำผิด มีสิทธิได้ค่าชดเชยตามระยะเวลาที่ทำงานติดต่อกัน คำนวณจากค่าจ้างอัตราสุดท้าย
| อายุงาน | ค่าชดเชย (ค่าจ้างอัตราสุดท้าย) |
|---|---|
| ครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี | 30 วัน |
| ครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี | 90 วัน |
| ครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี | 180 วัน |
| ครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี | 240 วัน |
| ครบ 10 ปี แต่ไม่ครบ 20 ปี | 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
อัตรา 400 วันสำหรับอายุงาน 20 ปีขึ้นไป เพิ่มเข้ามาตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 และการเกษียณอายุก็ถือเป็นการเลิกจ้างที่ต้องจ่ายค่าชดเชยด้วย
นอกจากค่าชดเชย ยังต้องจ่ายอะไรอีก
- สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ถ้าเลิกจ้างทันทีโดยไม่บอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งงวดการจ่ายค่าจ้าง
- ค่าจ้างและเงินอื่นที่ค้างจ่าย เช่น ค่าจ้างถึงวันสุดท้าย OT ค่าทำงานวันหยุด ต้องจ่ายภายใน 3 วันนับแต่วันเลิกจ้าง
- ค่าจ้างวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ยังไม่ได้ใช้ ตามส่วนที่ลูกจ้างมีสิทธิ
- ค่าชดเชยพิเศษ กรณีเลิกจ้างเพราะนำเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีมาใช้ ต้องแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 60 วัน ถ้าไม่แจ้งต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 60 วัน และถ้าลูกจ้างทำงานครบ 6 ปีขึ้นไป ต้องจ่ายเพิ่มปีละ 15 วัน รวมไม่เกิน 360 วัน ส่วนการย้ายสถานประกอบกิจการที่กระทบการดำรงชีวิต ถ้าลูกจ้างไม่ไปด้วย ได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของค่าชดเชยปกติ
กรณีที่ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
- ลูกจ้างลาออกเอง
- ทุจริตต่อหน้าที่ หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง
- จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย หรือประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างเสียหายอย่างร้ายแรง
- ฝ่าฝืนข้อบังคับการทำงานหลังจากได้รับหนังสือเตือนแล้ว (หนังสือเตือนมีผลไม่เกิน 1 ปี) เว้นแต่กรณีร้ายแรงไม่ต้องเตือน
- ละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร
- ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด (เว้นความผิดที่กระทำโดยประมาทหรือลหุโทษ)
บริษัทต้องมีหลักฐานชัดเจน เช่น หนังสือเตือนที่ลงนามรับทราบ หรือบันทึกการขาดงานจากระบบลงเวลา เพราะถ้าต้องไปศาล ภาระการพิสูจน์อยู่ที่นายจ้าง
ตัวอย่างคำนวณ
พนักงานเงินเดือน 30,000 บาท ทำงานมา 7 ปี ถูกเลิกจ้างเพราะปรับโครงสร้างองค์กร โดยไม่ได้บอกกล่าวล่วงหน้า และยังมีวันพักร้อนเหลือ 4 วัน
- ค่าจ้างต่อวัน = 30,000 ÷ 30 = 1,000 บาท
- ค่าชดเชย (อายุงาน 6–10 ปี) = 1,000 × 240 = 240,000 บาท
- สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า (หนึ่งงวดการจ่ายรายเดือน) ≈ 30,000 บาท
- ค่าจ้างวันพักร้อนที่เหลือ = 1,000 × 4 = 4,000 บาท
รวมประมาณ 274,000 บาท ไม่รวมค่าจ้างค้างจ่ายจนถึงวันสุดท้าย ตัวเลขจริงขึ้นอยู่กับวันที่บอกกล่าวเทียบกับรอบจ่ายเงินเดือนด้วย
เช็กลิสต์ก่อนแจ้งเลิกจ้าง
- ตรวจวันเริ่มงานจริงและคำนวณอายุงานให้ถูก รวมช่วงทดลองงานด้วย
- ใช้ค่าจ้างอัตราสุดท้าย และตรวจว่ามีเงินอื่นที่ถือเป็นค่าจ้างต้องรวมหรือไม่
- เตรียมหนังสือเลิกจ้างที่ระบุเหตุผลและวันมีผล
- คำนวณยอดทุกรายการและจ่ายภายในกำหนด
- แจ้งพนักงานออกจากประกันสังคม และออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้
คำถามที่พบบ่อย
ค่าชดเชยต้องเสียภาษีไหม? ค่าชดเชยตามกฎหมายแรงงานได้รับยกเว้นภาษีตามเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด ส่วนที่เกินเกณฑ์ต้องนำมาคำนวณภาษี HR ควรตรวจกับฝ่ายบัญชีก่อนหักภาษี ณ ที่จ่าย
ลูกจ้างทำงานไม่ถึง 120 วัน ต้องจ่ายอะไรไหม? ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่ยังต้องจ่ายค่าจ้างที่ค้างอยู่ และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าถ้าไม่ได้บอกกล่าวตามกำหนด
ข้อมูลครบ คำนวณได้ถูกต้อง
การคำนวณค่าชดเชยต้องใช้วันเริ่มงาน ประวัติเงินเดือน และยอดวันลาคงเหลือที่ถูกต้อง ระบบจัดการข้อมูลพนักงานของ Flow HR เก็บประวัติงาน เงินเดือน และวันลาไว้ในที่เดียว ดึงดูย้อนหลังได้ทันที และส่งต่อเข้า ระบบเงินเดือน เพื่อปิดงวดสุดท้ายได้ครบถ้วน
ทดลองใช้ Flow HR ฟรี 30 วัน เพื่อให้ข้อมูลพนักงานพร้อมใช้ทุกครั้งที่ต้องตัดสินใจ
แหล่งอ้างอิง: กระทรวงแรงงาน — สิทธิตามกฎหมายแรงงาน (ค่าชดเชย) · สวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กทม. พื้นที่ 3 — ค่าชดเชยอายุงานเกิน 20 ปี เพิ่มเป็น 400 วัน