การหักเงินเดือน ทำได้แค่ไหน? ตามกฎหมายแรงงาน

"มาสายหักเงินได้ไหม" "ทำของเสียหายหักจากเงินเดือนได้เท่าไร" เป็นคำถามที่ HR ต้องตอบให้ถูก เพราะกฎหมายแรงงานคุ้มครองค่าจ้างของลูกจ้างไว้เข้มงวดกว่าที่หลายคนคิด หลักคือห้ามหัก เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนดไว้เท่านั้น บทความนี้สรุปว่าหักอะไรได้ หักได้แค่ไหน และอะไรที่หักไม่ได้เลย

หลักตามมาตรา 76: ห้ามหัก เว้นแต่ 5 กรณี

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 76 ห้ามนายจ้างหักค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และค่าล่วงเวลาในวันหยุด เว้นแต่เป็นการหักเพื่อ

1. ชำระภาษีเงินได้ที่ลูกจ้างต้องจ่าย หรือเงินอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติไว้
2. ชำระค่าบำรุงสหภาพแรงงานตามข้อบังคับของสหภาพแรงงาน
3. ชำระหนี้สหกรณ์ออมทรัพย์ หรือหนี้ที่เป็นสวัสดิการเพื่อประโยชน์ของลูกจ้างฝ่ายเดียว โดยได้รับความยินยอมล่วงหน้าจากลูกจ้าง
4. เงินประกันตามมาตรา 10 หรือชดใช้ค่าเสียหายที่ลูกจ้างทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง โดยได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง
5. เงินสะสมตามข้อตกลงเกี่ยวกับกองทุนเงินสะสม เช่น กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ

กรณีหักที่ต้องใช้ความยินยอมของลูกจ้างมีเพดานกำกับ แต่ละรายการหักได้ไม่เกินร้อยละ 10 และรวมกันไม่เกินหนึ่งในห้า (ร้อยละ 20) ของเงินที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับในงวดนั้น

หักเพื่อลงโทษทางวินัยไม่ได้

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานอธิบายว่า นายจ้างเอกชนกำหนดข้อบังคับให้ตัดหรือหักค่าจ้างเพื่อลงโทษทางวินัยไม่ได้ เพราะไม่เข้าข้อยกเว้นของมาตรา 76 ถ้าใส่ไว้ในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน พนักงานเจ้าหน้าที่จะสั่งให้แก้ไข นายจ้างเลือกลงโทษทางอื่นได้แทน เช่น ตักเตือน หรือพักงาน ส่วนการลดค่าจ้างถือเป็นการเปลี่ยนสภาพการจ้างที่ไม่เป็นคุณ ทำได้เมื่อลูกจ้างยินยอมเท่านั้น

ตารางรายการหักที่พบบ่อย

รายการ	หักได้ไหม	เงื่อนไข
ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย	ได้	ตามกฎหมายภาษี
เงินสมทบประกันสังคม	ได้	ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด
เงินสะสมกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง (เริ่ม 1 ต.ค. 2569)	ได้	0.25% ของค่าจ้าง สำหรับนายจ้างที่อยู่ในบังคับ
เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ	ได้	ตามข้อตกลงกองทุน
หนี้สหกรณ์ออมทรัพย์	ได้	ต้องมีความยินยอมล่วงหน้า
ค่าเสียหายจากความประมาททั่วไป	ไม่ได้	หักได้เฉพาะกรณีจงใจหรือประมาทอย่างร้ายแรง และลูกจ้างยินยอม
ค่าปรับเพราะมาสายหรือผิดวินัย	ไม่ได้	เป็นการลงโทษทางวินัยด้วยการหักค่าจ้าง
ค่าเครื่องแบบหรืออุปกรณ์ทำงาน	ไม่ได้	เว้นแต่เข้าเงื่อนไขเงินประกันหรือสวัสดิการตามกฎหมาย

ตัวอย่าง: พนักงานทำอุปกรณ์เสียหาย

พนักงานเงินเดือน 20,000 บาท ทำเครื่องมือมูลค่า 12,000 บาทเสียหายเพราะใช้ผิดวิธีอย่างร้ายแรง และลงนามยินยอมชดใช้

• หักค่าเสียหายได้ไม่เกินร้อยละ 10 ต่องวด = ไม่เกิน 2,000 บาทต่อเดือน
• จะใช้เวลาหักอย่างน้อย 6 งวด
• ถ้าเดือนเดียวกันมีหักหนี้สหกรณ์ด้วย ยอดหักที่ต้องใช้ความยินยอมรวมกันต้องไม่เกิน 4,000 บาท (ร้อยละ 20)

ความยินยอมที่ใช้ได้จริง

• ทำเป็นหนังสือ ระบุเหตุที่หัก จำนวนเงิน และจำนวนงวดชัดเจน
• ทำแยกเป็นรายกรณี ไม่ใช่ให้เซ็นยินยอมล่วงหน้าแบบเหมารวมตั้งแต่วันเซ็นสัญญาจ้าง
• เก็บหลักฐานไว้คู่กับรายการหักในสลิปทุกงวด

คำถามที่พบบ่อย

มาสายหักเงินได้ไหม? การ "ปรับ" เป็นเงินเพราะมาสายถือเป็นการลงโทษด้วยการหักค่าจ้าง ซึ่งทำไม่ได้ ทางที่ถูกต้องคือใช้การตักเตือนตามข้อบังคับการทำงาน และใช้ข้อมูลการลงเวลาเป็นหลักฐาน

เงินสะสมกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างต้องขอความยินยอมไหม? ไม่ต้อง เพราะเป็นการหักตามที่กฎหมายกำหนด เช่นเดียวกับภาษีและประกันสังคม แต่ควรแจ้งพนักงานล่วงหน้าว่าจะมีรายการหักใหม่ในสลิป

พนักงานขาดงานโดยไม่ได้ลา ไม่จ่ายค่าจ้างวันนั้นถือเป็นการหักเงินไหม? ไม่ถือเป็นการหักค่าจ้างตามมาตรา 76 เพราะค่าจ้างเป็นค่าตอบแทนการทำงาน วันที่ลูกจ้างไม่ได้มาทำงานและไม่ใช่วันลาที่มีสิทธิได้ค่าจ้าง นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันนั้น แต่ต้องมีหลักฐานการขาดงานชัดเจน เช่น ข้อมูลการลงเวลา และคิดตามอัตราค่าจ้างรายวันจริง ไม่ใช่คิดเป็นค่าปรับเพิ่ม

ตั้งค่ารายการหักครั้งเดียว ระบบคำนวณทุกงวด

ใน ระบบคำนวณเงินเดือนของ Flow HR HR ตั้งรายการหักแต่ละประเภทได้ครั้งเดียว ระบบหัก OT ประกันสังคม และภาษีให้อัตโนมัติทุกงวด และแสดงรายการหักแยกบรรทัดในสลิปเงินเดือน พนักงานจึงตรวจสอบได้เองทุกเดือน

ทดลองใช้ Flow HR ฟรี 30 วัน และทำให้รายการหักทุกบรรทัดในสลิปอธิบายได้

แหล่งอ้างอิง: สวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กทม. พื้นที่ 3 — มาตรา 76 ห้ามหักค่าจ้าง เว้นแต่ · สวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กทม. พื้นที่ 3 — หักค่าจ้างเพื่อลงโทษทางวินัยได้หรือไม่